Αυτές οι υπέροχες, αμετάφραστες λέξεις

Είμαι σίγουρη, πως όταν είσαστε στο σχολείο, όλο και κάποιος καθηγητής θα σας είχε μιλήσει κι εσάς, φουσκωμένος από εθνική υπερηφάνεια, για την περίφημη επιστολή του Ξενοφώντα Ζολώτα εκφωνημένη στα αγγλικά μεν, τίγκα στις ελληνικές λέξεις δε.

Επίσης, βλέποντας House και Grey’s Anatomy, κάτι θα πήρε και το αφτάκι σας από την ιατρική ορολογία, στην οποία βρίσκουμε πληθώρα πραγματικά αρχαιοελληνικών λέξεων. Ωστόσο, το πλήθος των ελληνικών λέξεων στις επιστήμες δείχνει μόνο 2 πράγματα: την παλαιότητα της γλώσσας και την ενασχόληση των πρώτων ελληνικά ομιλούντων με τις επιστήμες. Δεν αποδεικνύει καμιά γλωσσική ανωτερότητα.

Στον επόμενο τόνο, ίσως να θυμάστε και τον Ομπάμα να προσπαθεί να εξηγήσει τη λέξη «φιλότιμο» και να την προφέρει με άπταιστη αμερικανική προφορά, κάνοντας κάθε παρουσιαστή δελτίου ειδήσεων της ελληνικής τηλεόρασης να δακρύζει από συγκίνηση. (Μπορείτε να δείτε το βίντεο εδώ, στο 02.45, εκτός αν θέλετε να το δείτε από την αρχή και να θυμηθείτε τον – που να χάθηκε αυτή η ψυχή – Γιωργάκη Παπανδρέου).

Σας έτυχε ποτέ κανένας «πατριώτης» που να πετάει μπαρούφες για τα λήμματα της ελληνικής που υποτίθεται ότι είναι η πλουσιότερη γλώσσα στον κόσμο (2 εκατομμύρια και καλά…) ή το επιχείρημα ότι μόνο η δική μας γλώσσα έχει έννοιες που δε μεταφράζονται;

Ήρθε η ώρα να τους ρίξουμε από τα σύννεφα! Κι όμως, πολλές είναι οι γλώσσες που έχουν όρους και έννοιες που δε μεταφράζονται! Νέοι από την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη, διαβάσαμε στο pontiki.gr ανέλαβαν σε πρόσφατο πρόγραμμα να εξηγήσουν ο ένας στον άλλον τις αμετάφραστες λέξεις της γλώσσας τους και να συντάξουν ένα σχετικό εγχειρίδιο.

Ναι το παλικάρι, το ξεροσφύρι, το κελεπούρι, το φιλότιμο, όντως δε μεταφράζονται και δεν υπάρχουν σε άλλες γλώσσες. Όμως γιατί κανένας φαντασμένος ελληναράς δεν αναφέρει ποτέ δίπλα σ’ αυτές και τη saudade, που είναι η πορτογαλική λέξη για μια βαθύτατη νοσταλγία, πίκρα και μελαγχολία για κάτι ή κάποιον που έχει χαθεί παντοτινά; Και γιατί δεν εντυπωσιάζονται με το γαλλικό ρήμα serpanter που σημαίνει ότι ο δρόμος έχει τόσες στροφές σαν ένα φίδι;

Ναι μπορεί να είναι αστείο (είναι όντως) που στα γαλλικά λένε ακόμα 4χ20 για να πούνε 80 και δεν υπάρχει λέξη που να σημαίνει «φτηνός», πρέπει να πεις «όχι-ακριβός». Ωστόσο, το ίδιο αστείο ίσως φαίνεται στους Γάλλους το γεγονός ότι χρησιμοποιούμε ακόμα άρθρα, πτώσεις και 3 γένη, όσο αστείο φαίνεται στους Ιταλούς το γεγονός ότι γράφουμε λέξεις με δυο σύμφωνα (δυο λάμδα, δυο μι κλπ) ωστόσο η προφορά της λέξης δεν αλλάζει.

Η γραπτή γλώσσα εφευρέθηκε για να υποστηρίξει την προφορική, η οποία αποτελούσε (και συνεχίζει ως σήμερα να αποτελεί) τον τρόπο επικοινωνίας των ανθρώπων. Εξελίσσεται δίπλα-δίπλα με το ανθρώπινο είδος. Απλοποιείται ή δυσκολεύει, ανάλογα με τις ανάγκες των ομιλούντων. Στο βορρά για παράδειγμα, λόγω κρύου, οι άνθρωποι άνοιγαν ελάχιστα το στόμα τους και γι’ αυτό έχουν οι γλώσσες τους τόσα πολλά σύμφωνα και «κλειστή» προφορά. Στο νότο αντίθετα, ήλιος κι έξω καρδιά, γι’ αυτό κι είμαστε όλοι φωνακλάδες κι ανοίγουμε άφοβα το στόμα όταν μιλάμε. Και ας αφήσουν την ανωτερότητα κατά μέρος: μόνο στις φυλές της Αφρικής οι άνθρωποι παράγουν όλους τους δυνατούς ήχους από το στόμα τους· εμείς οι «εξελιγμένοι» τελικά αξιοποιούμε τα όργανά μας (γλώσσα, δόντια και οστά) κατά ελάχιστο ποσοστό.

Τι θέλω να πω με όλο αυτό το γλωσσικό παραλήρημα… Πως η κάθε γλώσσα έχει τη δική της ομορφιά και ιδιομορφία και είναι πέρα για πέρα ανόητο να προσπαθούν κάποιοι να συγκρίνουν γλώσσες και να βρουν ποια είναι η καλύτερη. Να αγαπάμε και να μαθαίνουμε καλά όσες γλώσσες έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε. Γιατί μόνο κερδισμένοι βγαίνουμε απ’ αυτό: εκφραζόμαστε σωστά και προχωράμε ένα βήμα πιο μπροστά την επικοινωνία μας.

ΥΓ. Αφιερωμένο σε όλους τους φιλολόγους και τις φιλολογίνες που συχνά-πυκνά παλεύουνε με δράκους!

first published at RouaMat.com, 08/05/2014

Το ημερολόγιο μιας χρεοκοπημένης χώρας: η απαγορευμένη λέξη από Χ

Χρεοκοπία: παράνομη ή γενικά σκόπιμη πτώχευση (Λεξικό Τριανταφυλλίδη)

Έκτακτο παράρτημα: η Αργεντινή (ξανά) πτώχευσε.

Καμία έκπληξη για την ελεεινή και τρισάθλια αθάνατη ελληνική συμπεριφορά: να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα. Ωμός και ξεκάθαρος πλέον ο κανιβαλισμός. Σχεδόν τους έβλεπες να τρίβουν τα χέρια τους από ευχαρίστηση. Βουλευτές της ΝΔ και δημοσιοκάφροι σχεδόν πανηγύριζαν για τα χτεσινά γεγονότα και έσπευσαν να ανασύρουν τις δηλώσεις του Τσίπρα: «η Αργεντινή αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση».

Σίγουρα τα φίλτρα είναι πιο απαραίτητα από ποτέ, ακριβώς γιατί ο οποιοσδήποτε πανεύκολα μπορεί να ανασύρει από τη λήθη τις όποιες δηλώσεις.

Επιλεκτικός ωστόσο ο οίστρος σε σχέση με τις παρελθοντικές δηλώσεις. Γιατί κανείς δεν έσπευσε να υπενθυμίσει με τον ίδιο ζήλο στον κοσμάκη τις στιβαρές δηλώσεις Σαμαρά –όντας ακόμη αντιπολίτευση – , ότι δε θα υπογράψει νέο μνημόνιο; ‘Η τον ανεκδιήγητο Βενιζέλο να απαντάει ότι δεν είμαστε σε λίστα κινδύνου για χρεοκοπία, αλλά σε status selective default (όχι Γιάννης, Γιαννάκης…);

Μπουχτίσαμε απειλές ότι θα γίνουμε Αργεντινή: τα ΑΤΜ θα έχουν όριο 250€ το μήνα, τα ράφια των σούπερ μάρκετ θα αδειάσουν και θα έχει ουρές στα φαρμακεία λόγω τρομακτικών ελλείψεων. Έχετε δίκιο. Γιατί εδώ, με βασικούς μισθούς των 500€, μπορούμε να τραβάμε πολλά περισσότερα από το λογαριασμό μας, ευτυχώς που δεν υπάρχει το όριο. Κι ευτυχώς τα ράφια είναι παντού γεμάτα, μόνο η τσέπη μας είναι άδεια. Κλαπ κλαπ, σας ευχαριστούμε σωτήρες μας.

Η Αργεντινή χρωστάει 1.5 δις και ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να το αποπληρώσει. Εμείς χρωστάμε ένα αστρονομικό ποσό, που ξεπέρασε το 120% του ΑΕΠ μας και διαβεβαιώνουμε ότι θα το αποπληρώσουμε. Οι σουρεαλιστές σηκώνουν τα χέρια ψηλά.

Στο χωριό μου λένε «δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει δε θέλω». Μήπως η Αργεντινή απλώς δε θέλει να υποκύψει στα παιχνίδια των διεθνών οίκων αξιολόγησης; Μήπως πρόκειται για παιχνίδι δύναμης και εξουσίας και των δυο πλευρών; Γιατί μην ακούτε τι λένε για το χαμένο, είναι ο νικητής που τα κερδίζει όλα…

Για μένα το λάθος της Αργεντινής δεν είναι ότι για δεύτερη φορά δήλωσε ότι δεν πρόκειται να πληρώσει το χρέος της. Για μένα το λάθος έγκειται στο ότι όλα τα χρόνια που προηγήθηκαν, εξακολούθησε να στηρίζεται στον καπιταλισμό και να προσδοκά τον εξανθρωπισμό του.

Δεν έχω πάει στην Αργεντινή και οι γνώσεις μου περιορίζονται στα ντοκιμαντέρ που έχω δει και στα άρθρα που έχω διαβάσει στον εγχώριο και αλλοδαπό τύπο. Ξέρω όμως 5 πράγματα για τη χώρα που ζω. Και ξέρω ότι για να παραμείνουμε στο ευρώ και να εξυπηρετήσουμε τα τεράστια ποσά του ελληνικού χρέους θυσιάσαμε πάρα πολλά. Μα πάρα πολλά. Η λέξη από Χ «λογοκρίθηκε» όσο λίγες την τελευταία τετραετία.

Όμως, πώς είναι δυνατόν να φοβόμαστε τη χρεοκοπία και όχι άλλα; Γιατί απλοί πολίτες, αστοί, μικρομεσαίοι, αγρότες, φοβούνται έναν οικονομικό όρο; Γιατί δε φοβούνται την ιδιωτικοποίηση; Συνειδητοποιούν ότι κοινωνικά αγαθά, όπως το νερό και το ρεύμα, γίνονται αντικείμενο πωλήσεων; Θα δεχτούμε έτσι απλά ότι ο διπλανός μας δε θα έχει φως και νερό γιατί δεν μπορεί πια να το πληρώσει; Το κράτος της Ελλάδας, που δεν είναι τριτοκοσμική χώρα, δέχεται ότι θα έχει πολίτες που θα ζούνε στο σκοτάδι και άπλυτοι, γιατί είναι από κατώτερη “κάστα”;

Κύριοι, σας έχω νέα: έχουμε ήδη χρεοκοπήσει, πολιτικά, κοινωνικά και ανθρωπιστικά. Εδώ και καιρό. Κι αυτό είναι χειρότερο από την οικονομική χρεοκοπία μιας Αργεντινής.

Έχουν χαθεί ακόμα και τα στοιχειώδη δικαιώματα σε αυτή τη χώρα. Διάλυση της παιδεία και της υγείας, τις οποίες οι πολίτες του κράτους έστησαν τόσα χρόνια με τους φόρους τους. Ο κοινωνικός ιστός έχει διαρρηχθεί εδώ και καιρό. Ή μάλλον, η κοινωνική συνοχή και η αλληλεγγύη ήταν ανέκαθεν ανύπαρκτες. Αν υπήρχαν, ίσως να μην είχαμε φτάσει εδώ που φτάσαμε…

Αν ο καπιταλισμός πνέει τα λοίσθια, φοβάμαι πως ο επιθανάτιος ρόγχος του μπορεί να πάρει δεκαετίες για να ακουστεί. Γιατί προς το παρόν έχει γαντζωθεί στον χρυσό του θρόνο και τα πόδια του κολυμπάνε στο αίμα.

Δεν ξέρω ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο τελικά. Θα το δείξει η ιστορία, κι όπως γνωρίζουμε, αργεί υπερβολικά να βγάλει οριστικό πόρισμα. Καλή τύχη στην Αργεντινή. Και σε μας, καλά ξεμπερδέματα.



ΥΓ. Η «κρίση» είναι η βολική δικαιολογία για πολλά; Έχουν και στην Αργεντινή Χρυσή Αυγή;


το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο RouaMat.com, 01/08/2014, λίγες μέρες μετά τη δεύτερη "χρεοκοπία" της Αργεντινής

λίγες σκέψεις για τις εκλογές: εσύ πόσο καιρό θα δούλευες απλήρωτος;

Μερικές φορές, αρκεί η μετατόπιση μόνο ενός τόνου για να αλλάξει ολοκληρωτικά η σημασία: Δουλειά και Δουλεία.  Εργασία και σκλαβιά. Δυστυχώς τον τελευταίο καιρό, συμβαίνει όλο και συχνότερα να μπλέκονται στενά οι δύο όροι χωρίς κανένας να μετατοπίζει τον τόνο. Απλά κάποιοι μετατόπισαν (πριν από μας, για μας) τους όρους της αγοράς.

Ανήκω σε μια καμένη γενιά. Αυτή των 30 (συν, πλην) something, που ψάχνει να βρει τα εργασιακά της δικαιώματα και δε θυμάται πού τα έχει αφήσει. Η ανεργία έχει χτυπήσει ταβάνι, ένας τεράστιος αριθμός φίλων, αγαπημένων, γνωστών και άγνωστων συνομηλίκων έχει ήδη αποφασίσει να ζήσει και να δημιουργήσει σε άλλη γη σ’ άλλα μέρη. Κάποιοι ωστόσο μένουν εδώ, εν γνώσει τους, παλεύοντας και δημιουργώντας.

Εκλογικός πυρετός το ’14. Εκλογές ήρθαν, εκλογές φεύγουν, εκλογές ξανάρχονται. Η ΝΔ βάλθηκε να μας πείσει ότι αχνοφαίνεται το φως στην άκρη του τούνελ. Λίγο πριν το δεύτερο γύρο των δημοτικών και το τεστ των ευρωεκλογών και στηρίζοντας (#sonot) τον πρωθυπουργό μας, σας παρουσιάζω την ανάπτυξη:

Εκατοντάδες λουκέτα

Ανεργία ακλόνητη, εκεί στα 27% (στους νέους κάτω των 25 χαϊδεύει το 60%)

7 στους 10 φίλους έφυγαν, φεύγουν ή σκέφτονται να φύγουν

Στις όσες δουλειές έχουν απομείνει, σου λένε «3 ευρώ την ώρα, χωρίς ασφάλιση» (και μόνο που δεν προσθέτουν χαιρέκακα «κι άμα σ’ αρέσει»).

(Τα παραδείγματα που ακολουθούν δεν αποτελούν αποκύημα της φαντασίας της συντάκτριας αλλά πραγματικά γεγονότα που συνέβησαν είτε στην ίδια, είτε σε άτομα στον περίγυρό της.)

Περίπτωση νούμερο 1: υπάλληλος σε μεγάλη επιχείρηση (με κέρδη) χτυπάει δεκάωρα και δωδεκάωρα. Φυσικά και ΔΕΝ πληρώνεται υπερωρίες αλλά δουλεύει πολλές φορές και Σάββατα (και κάποιες Κυριακές) και όλα αυτά για το βασικό μισθό. Συμπέρασμα: η εργασία του κοστολογείται κάτω από 3 ευρώ την ώρα.

Περίπτωση νούμερο 2: υπάλληλος με 10ετή προϋπηρεσία προσλαμβάνεται για εξάωρη απασχόληση, δουλεύει οχτάωρη και αμείβεται με 380 ευρώ το μήνα. (Σημείωση: Στο ταμείο ανεργίας παίρνεις 360 ευρώ το μήνα και κάθεσαι…)

Περίπτωση νούμερο 3: θέση γραμματείας. Καθήκοντα θέσης: λάντζα, γραμματεία, μεταφράσεις. Αποδοχές; 3 ευρώ την ώρα. Μαύρα (κι άραχνα).

Περίπτωση νούμερο 4:  «δεν έχω να σε πληρώσω τώρα, πάρε με τον άλλο μήνα να κανονίσουμε».

Περίπτωση νούμερο 5: προγράμματα επιμόρφωσης και κατάρτισης. Εμπαιγμός και κοροϊδία. Συμμετείχα σε ένα το Δεκέμβριο. Άλλα έταζε η περιγραφή του προγράμματος, άλλα έπραξε. Τα λεφτά της κατάρτισης υποτίθεται θα έμπαιναν στους λογαριασμούς μας μέχρι το Μάρτιο. Τι μήνα έχουμε; Ούτε τη βεβαίωση συμμετοχής δεν έχουμε πάρει ακόμα… Και γιατί τα ΚΕΚ (που ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια) έχουν μπει μεσάζοντες σε όλα αυτά τα voucher και για κάθε άτομο που «εκπαιδεύουν» παίρνουν διπλάσια λεφτά από τον ίδιο τον καταρτιζόμενο; Για να μη σχολιάσουμε το αποκορύφωμα, το ότι δηλαδή οι vouchers πληρώνονται από το ευρωπαϊκό ΕΣΠΑ αλλά φορολογούνται από το ελληνικό «αλληλέγγυο στον άνεργο» κράτος…

Αν ανάπτυξη θεωρείται η ολική επαναφορά στις αγορές, με το συμπάθειο, αλλά χεστήκαμε. Γιατί μια ολόκληρη γενιά πρέπει να χαντακωθεί στο όνομα της ανάπτυξης; Εσύ πόσο καιρό θα ανεχόσουν όλα τα παραπάνω; Τον εμπαιγμό από τα διάφορα προγράμματα; Τη στυγνή εκμετάλλευση από τους εργοδότες και τις συνεχείς απειλές; Εσύ πόσο καιρό θα δούλευες απλήρωτος;

Θα μου πείτε, λύνονται όλα αυτά τα προβλήματα με την ψήφο μιας Κυριακής; Φυσικά και όχι. Αλλά, αρνούμαι και αυτή την ξεκάθαρη κοροϊδία, ότι τώρα στα ξαφνικά τους πήρε ο πόνος. Ε όχι…

Αλληλεγγύη και αξιοπρέπεια οι βασικότερες λέξεις του καιρού μας και ώρα είναι πια να τις βάλουμε στην κορυφή οι εργαζόμενοι, για μας και για το διπλανό μας.


* Αφιερωμένο στους απανταχού vouchers, και σε όλους αυτούς με τους οποίους μοιραστήκαμε, ανάμεσα σε έναν καφέ κι ένα τσιγάρο, τις αγωνίες για το ζοφερό μέλλον που μας ετοιμάζεται.

 * Το μεγαλύτερο όνειδος της ελληνικής κοινωνίας αυτή τη στιγμή είναι τα τραγικά μεγάλα ποσοστά που εξακολουθεί να έχει η Χρυσή Αυγή εδραιώνοντας για τα καλά το μίσος και τη βία σε τούτο τον τόπο.

  * Βροντερό το «όχι» στο δημοψήφισμα για το νερό στη Θεσσαλονίκη. Συντριπτική νίκη της αυτοοργάνωσης. Ρε συ… Μην ακούς που μας λένε ότι κάποια πράγματα δε γίνονται. Αν θέλουμε πραγματικά, ΓΙΝΟΝΤΑΙ.

first published at RouaMat.com, 20/05/2014

Interstellar

Ο αναγνώστης και φίλος Στάθης Γεωργιάδης μου έστειλε μια κριτική για την ταινία Interstellar την οποία και δημοσιεύω παρακάτω:


"Στη ζωή υπάρχουν μερικές αδιαπραγμάτευτες αλήθειες όπως ότι η γη έχει σχήμα αυγού, του Σταύρου Θεοδωράκη του αρέσει το γλυκό εργολάβος, το κόμμα είναι ένα, η Βάσω Παπανδρέου είναι ακόμα παρθένα κτλ. Σε όλες αυτές τις αλήθειες πρέπει να προσθέσουμε πως ο Νόλαν ξέρει να κάνει ταινίες, κανονικές ταινίες, όχι σαν κι αυτές του Αγγελόπουλου.

Το Interstellar είναι πόλεμος και όπως στον πόλεμο δεν πας αξύριστος, αγυάλιστος, χωρίς το παγούρι σου και την ξιφολόγχη σου, (αλήθεια τους Σουμέριους πιστεύουν ότι θα πολεμήσουν εκεί στο Πεντάγωνο;) έτσι και πριν πας στον κινηματογράφο για να δεις την ταινία πρέπει να πας προετοιμασμένος. Καταρχάς, πρέπει να πάρεις μαζί σου έναν Βούλγαρο φυσικό από την Μακεδονία του Πιρίν, Πιρινικό φυσικό δηλαδή, ή έστω έναν καθηγητή Φυσικής. Πρέπει να έχεις κοιμηθεί τρεις μέρες σερί για να είσαι ξεκούραστος και οπωσδήποτε να έχεις αδειάσει το κεφάλι σου από όλα τα προβλήματα και τις σκέψεις σου για να μπορέσεις να χωρέσεις όλα αυτά που θα σου δώσει η ταινία. 

Αφού τα κάνεις αυτά προχωράς στην ταινία. Το πρώτο μεγάλο πλεονέκτημα της είναι οι ηθοποιοί του, στα πολύ μεγάλα δε συν ότι (ελπίζουμε να) πήρε την Αν Χάθαγουέι, η χαρά του φίλου μας και δική μας χαρά… Με υπόθεση που αξίζει, με καλογραμμένο και σφιχτό σενάριο, για την ακρίβεια γατάκια σενάριο για τρεις ταινίες, με σκηνοθεσία που σπέρνει, με μουσικάρες, το μόνο που δεν είχε η ταινία ήταν γυναίκες να βγαίνουν από την οθόνη και να επιδίδονται σε σεξουαλικά όργια με το κοινό, ελπίζουμε στην επόμενη ταινία σου μεγάλε Νόλαν. 

Αφού περάσουν σαν νεράκι 2,5 ωρίτσες ο τιτανοτεράστιος "κλείνει" την ταινία ανοίγοντάς την! Ναι κυρίες και κύριοι αφήνει παράθυρο, μπαλκονόπορτα για την ακρίβεια, για το Interstellar 2!!! Στην ερώτηση αν υπήρχαν μειονεκτήματα θα απαντήσουμε με ειλικρίνεια πως υπάρχουν. Καταρχάς τα καθίσματα ήταν μικρά, η προβολή άργησε μερικά λεπτά και δεν έδειξαν αρκετά τρέιλερ επόμενων ταινιών αλλά διαφημίσεις. Αυτά είναι τα μειονεκτήματα. Εν κατακλείδι λέμε πως είναι μια φοβερή ταινία του Νόλαν, του ανθρώπου που σκατά πιάνει και το κάνει χρυσάφι και το χρυσάφι μετά το κάνει κρυπτονίτη."

Το πληκτρολόγιο απαντά:

Αναμφίβολα είναι μια από τις καλύτερες δουλειές του Νόλαν, για μένα ίσως και η καλύτερη. Εξ αρχής καταπιάνεται με τη θεματική του διαστήματος, που έδωσε αριστουργήματα στο παρελθόν (οδύσσεια του διαστήματος, πλανήτης των πιθήκων), αλλά και εξαιρετικές ταινίες πρόσφατα (gravity-ακόμα μετανιώνω που δεν το είδα στη μεγάλη οθόνη). Πραγματικά του βγάζω το καπέλο για την επιμονή να δουλεύει σε φιλμ δίνοντας αυτό το αποτέλεσμα: φαντασμαγορική φωτογραφία και σκηνές που κόβουν την ανάσα, σε κάνουν να ονειρεύεσαι ένα ταξίδι στο απέραντο διάστημα και να ανατριχιάζεις μπροστά στο άπειρο.

Η ομοιότητα όμως με την Οδύσσεια εξαντλείται σε κάποια εκθαμβωτικά πλάνα και στον ρόλο που παίζει η επική μουσική του Hans Zimmer στην ατμόσφαιρα. Γιατί κατά τα άλλα, ο Νόλαν θέτει έντιμα κάποια υπαρξιακά ερωτήματα, δυστυχώς όμως γλιστράει σε συναισθηματικές υπερβολές και φορτωμένους αμερικανικούς διαλόγους. Οι "διαστημικές" επιρροές δεν κρύβονται, το Αρμαγεδδών και ο Πλανήτης των πιθήκων τον προκαλούν να δώσει το δικό του μακάβριο σενάριο για το τέλος του ανθρώπου και το τέλος του κόσμου, ενώ από το contact τσίμπησε την προσπάθεια για επικοινωνία και την ανάγκη για το ανώτερο ον.

Όσο για τη φυσική και τις εξηγήσεις που παίρνουμε ή δεν παίρνουμε, δε με ενοχλεί καθόλου. Το όλο νόημα βρίσκεται στο να δεχτούμε τη μικρότητά μας ως όντα και να αποδεχτούμε ότι ο κόσμος ίσως να μην τελειώνει στα όρια που εμείς αναγνωρίζουμε. 

Τέλος, είναι δεδομένο ότι οι κριτικοί κινηματογράφου του μέλλοντος θα γράψουν για τον Νόλαν πως το αγαπημένο του σχήμα ήταν ο κύκλος. Το στοιχείο αυτό της κυκλικής αφήγησης είναι παρόν σε όλες του τις ταινίες: Κοντά στο φινάλε, ο πρωταγωνιστής επιστρέφει σε μια από τις πρώτες σκηνές, που μπορεί ο θεατής να μην είχε προσέξει και ιδιαίτερα. Σοφός και συνειδητοποιημένος πια, θα δώσει τη λύση του δράματος. Όσο κι αν παρουσιάζει ενδιαφέρον η συγκεκριμένη τακτική, όταν καταντά επαναλαμβανόμενο μοτίβο, χρειάζεται προσοχή γιατί κινδυνεύει να καταστήσει τα έργα του Νόλαν βαθιά προβλέψιμα. 

Εν ολίγοις, το πρόσημο είναι θετικό, είναι μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς, αξίζει αναμφίβολα το αντίτιμο του κινηματογραφικού εισιτηρίου και πιστεύω πως θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στα φετινά Όσκαρ. Ωστόσο, τα πολλά λόγια είναι φτώχεια, και οι διάλογοι την απομακρύνουν από τον τίτλο του αριστουργήματος. Η σιωπή είναι χρυσός. Κι ειδικά εκείνη η απόκοσμη σιωπή, μέσα στο χάος των άστρων του σύμπαντος, που σπάει μόνο η αναπνοή του κοσμοναύτη. Κι εμείς κοιτάζουμε το άπειρο. 

Και τα μυαλά στο μπλέντερ

O Makoto Aida είναι ιάπωνας καλλιτέχνης που παράγει "ενοχλητικά" έργα. Σίγουρα το μπλέντερ με τα γυμνά ανθρώπινα κορμιά δεν είναι η σωστή εικόνα για να δείξεις τι είναι το μείγμα (!). Γι' αυτό υπάρχουν συνταγές μαγειρικής, κατάλληλες για ανηλίκους. Ωστόσο νομίζω ότι είναι ευφυέστατη εικόνα για να δείξεις σε παιδιά του λυκείου και να κουβεντιάσεις μαζί τους για την παγκοσμιοποίηση, τον υπερκαταναλωτισμό, τον καπιταλισμό και να προκύψουν αμέτρητοι συμβολισμοί.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι η εικόνα μόνη της, αλλά το ότι οι συγγραφείς ούτε καν την είδαν πριν την πετάξουν στο βιβλίο που υποτίθεται μορφώνει τα παιδιά-αυριανούς πολίτες αυτής της χώρας. Κι ο υφυπουργός παιδείας τους υπερασπίζεται λέγοντας ότι κατά τα άλλα είναι ένα πολύ καλογραμμένο βιβλίο κι οι συγγραφείς απλώς δεν το πρόσεξαν! Όμως πόσο καλογραμμένο μπορεί να είναι πραγματικά όταν με κάτι τέτοια φαντάζει ότι έγινε πάλι μια άρπα-κόλλα προχειροδουλειά; Απλά την πρώτη εικόνα που βρήκαν με μπλέντερ την πήραν και την έβαλαν στο βιβλίο; Για τα πνευματικά δικαιώματα; Αναρωτήθηκαν καθόλου άραγε; 

Στο μίνι αφιέρωμα που ακολουθεί, μερικά δείγματα της καυστικής τέχνης του Makoto. Γιατί ίσως για ένα επόμενο βιβλίο, κάποιος να θέλει μια εικόνα για να δείξει τι είναι ο σωρός. 

http://animalnewyork.com/2012/makoto-aidas-art-will-burn-your-retinas-with-disturbing-imagery/

"Μας ακούς;" - τραγούδια που σε πάνε μπροστά

Κι όταν χάνεις το κουράγιο σου, πάντα υπάρχουν τα τραγούδια που σε βοηθάνε να το ξαναβρείς. Ίσως τελικά υπάρχει ακόμα ελπίδα για τον άνθρωπο.

Θύελλα (Fauve - Blizzard) 

Αναρωτιέσαι αν είσαι άγριο ζώο, αν είσαι καλός ή άγιος.

Αλλά είσαι και το ένα και το άλλο. Και τόσα πολλά ακόμα.

Είσαι πολλοί: αυτός που περιφρονεί, αυτός που πληγώνει, αυτός που αγαπάει, αυτός που ψάχνει. Και όλοι οι άλλοι μαζί.

Κάνε λάθη, γίνε απρόσεκτος, δεν είναι όλα εύθραυστα.

Μην περιμένεις τίποτα από σένα, γιατί είσαι ιερός. Γιατί είσαι ζωντανός.
Γιατί το πιο σημαντικό δεν είναι ότι είσαι, αλλά αυτό που διάλεξες να είσαι.

Τι κάνεις; Σταμάτα!

Τι σ’ έπιασε και κάνεις τέτοια πράγματα;

Γιατί σου κάνεις τέτοιο κακό;

Τι δεν πάει καλά; Μίλα μου, το ξέρεις ότι μπορείς να μου πεις τα πάντα.

Όμως όχι, όχι, είναι βλακείες όλα αυτά και το ξέρεις.

Κοίτα με στα μάτια. Κοίταξέ με. Μαλακίες, δεν είναι και τόσο σημαντικό.

Εγώ σε βρίσκω υπέροχο. Από την πρώτη φορά που σε είδα.

Εξάλλου, δεν παραδόθηκα ακόμα.

Κι έπειτα, πώς θα τα καταφέρω εγώ χωρίς εσένα;

Κι έπειτα, πώς θα τα καταφέρει το σύμπαν χωρίς εσένα;

Δεν θα δουλέψει ποτέ. Είναι αδύνατο.

Ε λοιπόν, δεν πρέπει να κλάψεις! Δεν πρέπει να κλάψεις. Γιατί όλα θα πάνε καλά, στο υπόσχομαι, όλα θα πάνε καλά.

Γιατί είμαστε απ’ αυτούς που γιατρεύουν, απ’ αυτούς που αντιστέκονται, απ’ αυτούς πιστεύουν στα θαύματα.

Κι όχι απ’ αυτούς που λένε πως τα πράγματα κουνιούνται μόνο όταν κάποιος τα σπρώξει.

Αλλά μια μέρα, όλο αυτό, δεν θα το σκεφτόμαστε πια.

Θα τα έχουμε ξεχάσει όλα, σαν να μη συνέβησαν ποτέ.

Κι όσο περιμένουμε τύλιξε τα χέρια σου γύρω απ’ το λαιμό μου, αν θες.

Κι εγώ θα σου ξαναλέω αυτές τις φράσεις που μας δίνουν ορμή.

Θυμάσαι; Θυμάσαι;

Μας ακούς Θύελλα; Μας ακούς;

Αν μας ακούς άντε γαμήσου.

Νόμισες πως θα μας νικήσεις ε;

Πίστεψες πως δεν είχαμε δει τίποτα;

Έκπληξη μαλάκα!

Μας ακούς Ντροπή; Μας ακούς;

Αν μας ακούς πρόσεχε όταν γυρνάς σπίτι σου μόνη το βράδυ.

Μπορεί να έχουμε όρεξη να σου σπάσουμε το σαγόνι και να σου διαλύσουμε το κεφάλι, τι λες, ε;

Μας ακούς Θλίψη; Μας ακούς;

Αν μας ακούς είναι γιατί κι εσύ σύντομα θα ετοιμάσεις τα μπογαλάκια σου. Πάρε τον πρώτο δρόμο αριστερά, τον δεύτερο δεξιά, μετά πάλι αριστερά κι άντε γαμήσου.

Συγχαρητήρια! Μπράβο!

Μας ακούς Θάνατε; Μας ακούς;

Αν μας ακούς να ξέρεις ότι δεν μας φοβίζεις. Κάνε ότι θες.

Προχωράμε όπως και να ‘χει, δεν μπορείς να μας σταματήσεις.

Και δεν θα αφήσουμε κανέναν πίσω, δεν θα εγκαταλείψουμε κανέναν.

Τελειώσαν αυτά!

Μας ακούς Αξιοπρέπεια; Μας ακούς;

Αν μας ακούς να ξέρεις ότι έχουμε γονατίσει και λυπόμαστε γι’ αυτό.

Λυπόμαστε για όλα αυτά που θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει, αλλά θα αλλάξουμε!

Θα γίνουμε καλοί, θα το δεις!

Και μια μέρα θα είσαι περήφανη για μας.

Μας ακούς Αγάπη; Μας ακούς;

Αν μας ακούς πρέπει να επιστρέψεις γιατί τώρα είμαστε έτοιμοι.

Τα θαλασσώσαμε, είναι αλήθεια, όμως μάθαμε από τότε.

Και τώρα έχουμε τις παλάμες ανοιχτές και μέσα την καρδιά μας.

Πάρτην και οδήγησέ την.

Μας ακούς Σύμπαν; Μας ακούς;

Αν μας ακούς περίμενέ μας! Ερχόμαστε.

Θέλουμε όλα να τα καταλάβουμε, όλα να τα μάθουμε, όλα να τα δούμε, όλα να τα ζήσουμε.

Ψάχνουμε την πόρτα για έναν καινούριο κόσμο, για να μπορέσουμε εκεί μέσα να σκορπίσουμε εντελώς.

Μας ακούς εσύ που περιμένεις; Μας ακούς;

Αν μας ακούς θυμήσου ότι δεν είσαι μόνος σου. Ποτέ.

Είμαστε πραγματικά πολλοί που είμαστε λίγο στραβοί και λίγο περίεργοι.

Και μες στο μυαλό μας μια θύελλα.

Όπως οι μυστηριώδεις ηττημένοι με τη μεγάλη καρδιά.

Πρέπει να βαρέσουμε το συναγερμό, να ξαναβρεθούμε, να ανταμώσουμε.

Να αγκαλιαστούμε, να ακουμπήσουν χιλιάδες χέρια σε χιλιάδες ώμους.

Να επαναλάβουμε ακόμα μια φορά ότι η ανία είναι έγκλημα.

Ότι η ζωή είναι ένα θρύψαλο στον αιώνιο χρόνο. Μια πικάντικη κόκκινη πιπεριά.

Άντε γαμήσου Θύελλα. Άντε γαμήσου Θύελλα.

Τελειώσαν αυτά.

Συνοικία το όνειρο

Αθήνα, αρχές δεκαετίας του ’60. Μικρά κι ανήλιαγα στενά. Και σπίτια χαμηλά. Εργοστάσια κλειστά και ρημαγμένα. Παραγκούπολη. Μια λεωφόρο πιο δίπλα, ένας άλλος κόσμος.

4 άνθρωποι στα όρια τους. Ο Ρίκος, ο Νεκροφόρας, η Στεφανία και ο Ασημάκης. Ο Ρίκος ονειρεύεται τα λεφτά, η Στεφανία τα λούσα και τα ταξίδια, ο Νεκροφόρας θέλει να πιάσει την καλή για να πάψει η μουρμούρα της γυναίκας και της πεθεράς και ο Ασημάκης προσπαθεί να αγοράσει ένα οικόπεδο για τη γυναίκα του, για να βλέπει ήλιο.

Μα η φτώχεια κι η μιζέρια σπρώχνουν σε περίεργα μονοπάτια. Μέχρι που θα φτάσουν οι ήρωες για να ξεφύγουν από την παράγκα και να περάσουν στην άλλη πλευρά της πόλης;

Η «συνοικία το όνειρο» είναι η πρώτη σκηνοθετική απόπειρα του Αλέκου Αλεξανδράκη και μια από τις πρώτες νεορεαλιστικές ελληνικές ταινίες. Στο σενάριο συμμετέχει ο Τάσος Λειβαδίτης. Φωτογραφία μιας άλλης εποχής, εκπληκτική μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, συγκλονιστικές ερμηνείες και υπέροχα αληθινοί χαρακτήρες: λαϊκοί, μικροί κι αδύναμοι, έτοιμοι να υποκύψουν στον πειρασμό λόγω της ανάγκης.

Που κάθε βράδυ χάνουν το κουράγιο τους και κάθε πρωί το ξαναβρίσκουν για να μπορέσουν να συνεχίσουν.

Που αυτοκτονούν όταν νιώθουν ότι δεν τους έχει μείνει αξιοπρέπεια.

Που φωνάζουν και μαλώνουν συνέχεια μεταξύ τους κι όμως τη δύσκολη ώρα αγκαλιάζονται όλοι μαζί και προσπαθούν ξανά. Και μόνο τότε θυμούνται να δείξουν την αγάπη τους ο ένας στον άλλο.

Αχ. Ψεύτη κι άδικε ντουνιά. Είσαι μικρός και δε χωράς τον αναστεναγμό τους.