5 μέρες εβραίοι

Ουζερί Τσιτσάνης, Θεσσαλονίκη υπό γερμανική κατοχή.

Η ταινία του Μανούσου Μανουσάκη λειτουργεί σαν μαγική χρονομηχανή.

Σε μια πόλη που αναγνωρίζει και μιλά επιτέλους γι’ αυτό το κομμάτι της, πραγματοποιήθηκε μέσα από τα γυρίσματα μια βιωματική αναπαράσταση των δραματικών γεγονότων που έλαβαν χώρα.
Η εβραϊκή κοινότητα αναστατωμένη συγκεντρώθηκε στη συναγωγή προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσει τις προθέσεις των γερμανών.

Όσοι αναστατωμένοι ή καθησυχασμένοι παρέμειναν στην πόλη, κατέληξαν τελικά στοιβαγμένοι στα βαγόνια του σιδηροδρομικού σταθμού να ταξιδεύουν προς το Άουσβιτς. Ελάχιστοι επέστρεψαν. Η εβραϊκή κοινότητα της πόλης καταληστεύθηκε και ουσιαστικά ξεριζώθηκε από τη βάση που είχε για αιώνες ολόκληρους.

Όταν ο τόπος είναι ο ίδιος αλλά και χρησιμοποιούνται οι αυθεντικοί χώροι και τα μέσα, μπαίνουν σε λειτουργία οι μηχανισμοί ταύτισης. Επ ουδενί δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι νιώσαμε την αγωνία, τον φόβο και την απόγνωση αυτών των ανθρώπων. Μπαίνοντας όμως στα βαγόνια, έπεσε ενός λεπτού σιγή χωρίς να το ζητήσει κανείς. Οι άνθρωποι της σημερινής εβραϊκής κοινότητας που συμμετείχαν το βίωσαν με πολύ μεγαλύτερη συγκίνηση, λόγω της οικογενειακής μνήμης και της κοντινότερης προσωπικής μαρτυρίας.

Η Ιστορία μας είναι το συλλογικό παρελθόν. Μια γυναίκα που περπατά λίγα βήματα πίσω μας ψιθυρίζοντας στα αυτί μας. Κι εμείς προσπαθούμε να ακούσουμε καθαρά και να καταλάβουμε τι πήγε λάθος.

Το παρελθόν δεν αλλάζει. Το μέλλον όμως μπορεί να γίνει διαφορετικό, αν δουλέψουμε καλά στο παρόν. Κι η τέχνη μπορεί να βοηθήσει να αφουγκραστούμε καλύτερα τα ψιθυρίσματα των φαντασμάτων, ώστε ο άνθρωπος να μην βαδίσει ξανά στο σκοτάδι.

First they came for the socialists, and I did not speak out because I was not a socialist.
Then they came for the trade unionists, and I did not speak out because I was not a trade unionist.
Then they came for the Jews, and I did not speak out because I was not a Jew.
Then they came for me, and there was no one left to speak for me.

                                                                          Pastor Martin Niemöller

Το κείμενο αυτό φιλοξενήθηκε στην Παράλλαξη με τον τίτλο "Στη μαγική χρονομηχανή".
Η εικόνα είναι της Ελένης Βρακά. 

5 μέρες κομπάρσοι

Φώτα κάμερες, πάμε!

Πάντα ήθελα να δω πώς γυρίζεται μια κινηματογραφική ταινία.

Ξεπερνώντας τα στάδια της προ-προετοιμασίας (σενάριο, αναζήτηση ηθοποιών και χώρων - για τα οποία και εξακολουθώ να μην έχω ιδέα), είχα την ευκαιρία για 5 μέρες να βρεθώ στα γυρίσματα της ταινίας «Ουζερί Τσιτσάνης» και να ικανοποιήσω την περιέργειά μου, να συμμετέχω και να μάθω κάποια πράγματα για την κινηματογραφική δημιουργία.

Καταστρέφοντας το χαριτωμένο κλισέ, ο Μανούσος Μανουσάκης δεν φώναξε ποτέ «φώτα, κάμερα, πάμε!». Μετά τις οδηγίες στους πρωταγωνιστές και στους «ηθοποιούς  πλήθους», φώναζε «ήχος!», ακολουθούσε η κλακέτα (37 λήψη 1η) και… «πάμε!». Το «στοπ» ήταν το σήμα της λήξης του γυρίσματος της σκηνής, ενώ όταν φώναζε «το ‘χουμε», οι ενθουσιασμένοι κομπάρσοι ξεσπούσαμε σε χειροκροτήματα.

Οι ταινίες είναι ομαδική δουλειά. Τα περισσότερα εύσημα τα παίρνουν οι ηθοποιοί που φαίνονται μπροστά στις κάμερες και οι σκηνοθέτες και οι διευθυντές φωτογραφίας που κουβαλούν το βάρος του ονόματός τους. Το κινηματογραφικό έργο ωστόσο γυρίζεται και ολοκληρώνεται χάρη στη δουλειά και τη δεξιοτεχνία των ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από τις κάμερες, στα πιο πρακτικά πόστα. Κάμερα, φώτα, ήχος, φροντιστές, βοηθοί, ενδυματολόγοι, μακιγιάζ, μαλλιά, συντονιστές, παραγωγή.

Η Τέχνη θέλει θυσίες. Πολλές φορές τα γυρίσματα έχουν ώρα έναρξης πριν από το λάλημα του πετεινού, κρατάνε μισή ή ολόκληρη μέρα και μπορεί να γίνονται σε εξωτερικούς χώρους, κάτω από κακές καιρικές συνθήκες. Η δουλειά μπορεί να είναι επίπονη και χρονοβόρα, όμως δεν βρίσκεται κάποιος τυχαία σ’ αυτόν τον χώρο, αλλά γιατί αγαπά τον κινηματογράφο. Κι έχω την αίσθηση ότι έτσι γλυκαίνει η κούραση και η ταλαιπωρία.

Μια καλή ομάδα κι ένας καλός σκηνοθέτης μπορούν να βάλουν στο κατάλληλο κλίμα ακόμα κι ανθρώπους που δεν έχουν ασχοληθεί ποτέ με την υποκριτική. Και κάπως έτσι κι εμείς, από το τρίτο πληθυντικό, περάσαμε στο πρώτο: «γυρίζουμε». Κι αρχίσαμε να κοιτιόμαστε μεταξύ μας και να ελέγχουμε μήπως ξεχάστηκε κανείς να βγάλει το σύγχρονο ρολόι του, να κρύψει το κινητό, να καλύψει την ξανθιά τούφα στα μαλλιά.

Το «πλήρωμα» μιας ταινίας λειτουργεί σαν μια καλή ορχήστρα. Όλοι οι συντελεστές ξεχωριστά δουλεύουν καλοκουρδισμένα, χρειάζονται όμως έναν καλό ενορχηστρωτή για να τους συντονίσει. Στον ρόλο του μαέστρου, βρίσκεται ο σκηνοθέτης. Μια καλή συνεργασία προϊδεάζει κι ένα καλό αποτέλεσμα.

Τα φώτα χαμηλώνουν, τα κινητά είναι στο αθόρυβο, τα ποπ κορν μυρίζουν λαχταριστά. Καλή προβολή!

Το κείμενο αυτό φιλοξενήθηκε στην Παράλλαξη με τον τίτλο "Στη μαγική χρονομηχανή"
Η εικόνα είναι της Ελένης Βρακά

Oscar time 2015

Σινεφίλες και σινεφίλοι χαίρεται.

Άλλοι τα λατρεύουν, άλλοι τα μισούν κι άλλοι λατρεύουν να τα μισούν. Άλλοτε κλισέ κι αναμενόμενα, κάποιες ελάχιστες φορές με δροσερές εκπλήξεις. Επιχείρημα υπέρ μιας ταινίας ή λόγος για να την αποφύγεις; Όπως και να ‘χει, τα Όσκαρ είναι και πάλι εδώ.

Αφού διευκρινίσουμε ότι μιλάμε αποκλειστικά για τη χολιγουντιανή παραγωγή, να παραδεχτούμε πως ομολογουμένως, η περασμένη χρονιά είχε πολύ καλές ταινίες. Κάποιες δυστυχώς και παραδόξως απουσιάζουν από τις μεγάλες κατηγορίες. Κι άντε ας δεχτούμε ότι τον Νόλαν και το Interstellar του κατάπιε η μεγαλομανία του, ωστόσο με τίποτα δεν μπορώ να εξηγήσω την απουσία του Φίντσερ και του κοριτσιού που εξαφανίστηκε από την καλύτερη ταινία και σκηνοθεσία. Άβυσσος η ψυχή των μελών της Ακαδημίας!

Στο δια ταύτα τώρα και στις υποψηφιότητες για την ταινία της χρονιάς.

Υπάρχουν ταινίες που τις βλέπεις για έναν λόγο και υπάρχουν κι αυτές που είναι άρτιες στο σύνολό τους. Από αυτές, κάποιες είναι πολύ καλές ταινίες, κάποιες όμως σου μένουν αξέχαστες.

Ξεκινώντας με το boyhood, το θυμόμαστε μόνο για την πρωτοτυπία της τεχνικής του. Αν δεν ήταν γυρισμένο στη διάρκεια 10 ετών, νομίζω δεν θα είχε φτάσει ως εδώ. Ευχάριστο, όχι ανιαρό, αλλά χωρίς να μας λέει τίποτα καινούριο. Επίσης πολύ ήλιος, λιβάδια και αέρας στις φράντζες μας βρε παιδί μου και εγκλωβισμένοι στον μικρόκοσμό μας. Αφήστε που ο πρωταγωνιστής στην ηλικία των 17 μου θύμισε τον Τζάστιν Μπίμπερ και με σύγχυσε…

Συνεχίζοντας με το Imitation Game, νομίζω υπερβολικός ο ντόρος που έγινε. Βέβαια ήταν αναμενόμενος με το ρεύμα που έχει δημιουργήσει ο Μπένεντικτ. Ορδές από έξαλλες cumber-bitches μιλούσαν για την ταινία της χρονιάς, πώς να τους φέρεις αντίρρηση; Εντάξει, πολύ καλή παραγωγή, ενδιαφέρουσα η ταινία κι η ιστορία πίσω της, ο Μπένεντικτ παίζει όντως πολύ ωραία (η Κίρα όχι), θα την ξαναβλέπαμε άνετα στο σταρ πριν πάμε για ύπνο, αλλά ως εκεί. Δεν μας σημάδεψε κιόλας.

Περπατώντας προς το Μοντγκόμερι ας σχολιάσουμε και τη Selma. Κλασική περίπτωση πομπώδους ταινίας που αρκείται σε μια πιστή αναπαραγωγή των γεγονότων και μην πείτε ότι δεν σας άρεσε γιατί θα είστε ρατσιστές. Ο Ντέιβιντ Ογιελόβο πολύ στομφώδης στον ρόλο του Λούθερ Κινγκ και η ταινία μια χαμένη ευκαιρία να εξερευνήσει σε βάθος την επιρροή που είχε αυτή η μεγάλη πολιτική προσωπικότητα στο κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ελπίδα που δημιούργησε για ισότητα στους καταπιεσμένους αφροαμερικανούς.

Ας εξετάσουμε έπειτα την περίπτωση του Grand Budapest Hotel. Απλά τα πράγματα. Ο Wes Anderson είναι love & hate. Τουτέστιν, είτε σου αρέσει πολύ, είτε τον απεχθάνεσαι. Ανήκω στην πρώτη κατηγορία. Με τα πολύχρωμα πλάνα του και το μονοκόμματο μοντάζ του, με σκηνές σαν πίνακες (λίγο κιτς) ζωγραφικής, έχει κάτι από την αισθητική των παραμυθιών. Τον αγαπώ γιατί οι ταινίες του πετυχαίνουν (για μένα προσωπικά τουλάχιστον) τον σκοπό της δημιουργίας τους: την τηλεμεταφορά του θεατή για λίγες ώρες σε έναν άλλο κόσμο. Και ο κόσμος του Wes Anderson είναι πάντα φανταστικός, ακόμα κι όταν βασίζεται σε πραγματική ιστορία.

Θεωρητικά μιλώντας, ας σχολιάσουμε και τη Θεωρία των Πάντων. Βαθιά υπόκλιση στον Eddie Redmayne για την ερμηνεία του. Πρώτη φορά συγκινήθηκα τόσο πολύ και ταυτίστηκα με έναν πρωταγωνιστή με τον οποίο δεν έχω τίποτα απολύτως κοινό. Υποκριτικός άθλος, ερμηνεία ολοκληρωμένη και μεστή. Ο Redmayne ερμηνεύει ακόμα και με το λύγισμα των αστραγάλων του, με τις λεπτές κινήσεις των δαχτύλων των χεριών του, που νομίζεις ότι πραγματικά δεν τα ελέγχει. Ο ρόλος του δεν είναι μόνο η εκφορά του λόγου, αλλά και το σώμα και το βλέμμα του, ακόμα και το μυαλό του, προσδίδοντας υπαρξιακή αγωνία, αυθεντικότητα και συγκίνηση. Εύγε και καλή επιτυχία.

Συνεχίζουμε το πρόγραμμα μας με το ιδιαίτερο Birdman. Ο Ιναρίτου ανήκει στο γκρουπ των ισπανόφωνων σκηνοθετών που έχουν δημιουργήσει το δικό τους ρεύμα, ποτισμένο με βαριές δόσεις σουρεαλισμού και δεν έχουμε κανένα πρόβλημα μ’ αυτό. Υπέροχα μονόπλανα (γιατί δεν τα έκανε μόνο ο Αγγελόπουλος), στιβαρές ερμηνείες και το comeback της δεκαετίας, όπως χαρακτηρίστηκε η όντως αξιόλογη παρουσία του Κίτον. Αν δεν ήταν ο Redmayne θα στοιχημάτιζα στον Κίτον. Διάθεση αρτιστίκ και τζαζ ντραμς σολαρίσματα που δίνουν την καλύτερη πάσα για να ολοκληρώσουμε το μίνι αφιέρωμα με την – κατά την ταπεινή μου άποψη – καλύτερη ταινία της φετινής σεζόν.

Whiplash. Από τα γνωστότερα και δυσκολότερα τζαζ κομμάτια, χρειάζεται βιρτουόζους για να αναδείξουν την ομορφιά του. Αφού πρώτα παρουσιάστηκε στη μικρού μήκους εκδοχή της, κέρδισε το βραβείο στο Sundance και έδωσε το απαραίτητο κεφάλαιο στον σκηνοθέτη Damien Chazelle να το μεταφέρει και σε long version. Και πολύ καλά έκανε. Ποτέ άλλοτε ταινία με μουσική για μαθητή και δάσκαλο δεν είχε τόσο πολύ ενδιαφέρον κι αγωνία. Μην περιμένετε «o captain my captain». Ο J.K. Simmons είναι τόσο καλός στο να είναι κακός που δύσκολα θα χάσει το Όσκαρ β’ αντρικού ρόλου. Και μετά θα κοκορεύεται ο Παπακαλιάτης ότι οσκαρικοί ηθοποιοί παίζουν στις ταινίες του (ω ναι…). Ο Dr House ωχριά μπροστά στη σκληρότητα του Simmons και η αμφισβήτηση της κρίσης του ανθρώπινου χαρακτήρα κυριαρχεί, καθώς ο Simmons μας ξεγελά συνεχώς για τις προθέσεις του, κι εμάς και τον μαθητή του. Πόσες υποχωρήσεις θα κάνεις για την επιβράβευση από μια ιδιοφυΐα οδεύοντας προς την αυτοκαταστροφή σου; Εκπληκτική ταινία, που αποδεικνύει ότι το όλο θέμα βρίσκεται στον σκοπό: με πρώτο υλικό τη μουσική άλλοι κάνουν ταινίες σαν το higschool musical κι άλλοι αυτό το αριστούργημα. Το έργο στήνεται σαν ψυχολογικό θρίλερ και στις ατελείωτες σκηνές πρόβας πιάνεις τα ματωμένα σου δάχτυλα και σκουπίζεις το μέτωπό σου μαζί με τον έρμο αλλά και τόσο πεισματάρη ντράμερ. Υπέροχα πλάνα, καλλιτεχνική φωτογραφία, ένταση και συναισθήματα. Κι όποια ταινία μου έχει καταφέρει αυτό το μειδίαμα στην τελευταία σκηνή, έχει μπει στην καρδιά μου και στη λίστα μου με τις αγαπημένες.

Από το blog αυτό, the Oscar goes to Whiplash, μαζί με το δυνατότερό μου χειροκρότημα. Μένει να δούμε αν η Ακαδημία θα συμφωνήσει (δύσκολα…) αυτή την Κυριακή.

ΥΓ. Εσκεμμένα άφησα απ’ έξω το American Sniper. Πόσο ήρωα αμερικανό στρατιώτη στο Ιράκ να αντέξω πια;

Πώς ξεχνάμε τόσο εύκολα;

Η Αγορά ήταν ο τόπος συμμετοχής στα κοινά. Ήταν το κέντρο της δημόσιας ζωής στις αρχαίες ελληνικές πόλεις, όπου δίπλα στα εμπορικά καταστήματα, λάμβαναν χώρα φλογερές πολιτικές συζητήσεις.

Πέρασαν αιώνες και η λέξη Αγορά, μεταλλάχθηκε στον μεγαλύτερο βραχνά των κρατών τη σύγχρονη εποχή – οι Αγορές πλέον ρυθμίζουν τα πάντα.

Αυτή την πολυσήμαντη λέξη διάλεξε ο Γιώργος Αυγερόπουλος για το τελευταίο του ντοκιμαντέρ, χρησιμοποιώντας έναν εξαιρετικά εύστοχο και κατατοπιστικό υπότιτλο. Agora: from Democracy to the Market.

Η Αγορά γυρίστηκε από το 2010 ως το 2014 και είναι η προσωπική αντίδραση του σκηνοθέτη σε όλο αυτό που συμβαίνει γύρω μας από τη μέρα που ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωσε από το Καστελλόριζο την είσοδό μας στο μνημόνιο. 

Πρόκειται για μια ενδελεχή ανασκόπηση των βασικών γεγονότων που έχουμε ζήσει από τότε, σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Είναι όπως ανέφερε ο σκηνοθέτης στην προβολή στο Ολύμπιον «το timelapse της πτώσης».

Θυμάσαι ξανά την αυτοκτονία στο Σύνταγμα, τους αγανακτισμένους, τη δολοφονία του Φύσσα, το μαύρο στην ΕΡΤ. Θυμάσαι πού ήσουν και τι έκανες την ώρα που τα έμαθες. 
Παράλληλα, γνωρίζει τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων που μίλησαν μπροστά στην κάμερα του Αυγερόπουλου: νεοάστεγοι, άνεργοι, μετανάστες, άνθρωποι που χρωστάνε τα σπίτια τους, άνθρωποι που ξενιτεύονται. 

Οργίζεσαι και μετά γελάς με τη γελοιότητα πολιτικών προσώπων, τα λεγόμενα των οποίων ακυρώνει το επόμενο πλάνο. Απορείς γιατί βλέπεις ότι πολλοί από αυτούς, σε Ελλάδα και Ευρώπη, πραγματικά πιστεύουν ακόμα ότι η σωστή επιλογή, η λύση του ελληνικού προβλήματος, είναι ο δρόμος που ακολουθήθηκε. 

Πόσο εύκολα ξεχνάμε ρε γαμώτο; Δεν ήταν τόσο μακριά. Ήταν το 2011, θυμάμαι, ήμουν στον υπολογιστή και έγραφα την εργασία μου, όταν διάβασα ότι ένας άνθρωπος τίναξε τα μυαλά του στον αέρα στην πλατεία Συντάγματος. Και λίγο αργότερα οι αγανακτισμένοι. Και την επόμενη χρονιά θυμάμαι το σοκ με τα ποσοστά της Χρυσής Αυγής στις εκλογές. Και μετά ο Φύσσας. Και μετά η ΕΡΤ. Έβλεπα μέχρι να πέσει το μαύρο. Το είδα να συμβαίνει. Έκλαιγα, δεν το πίστευα ότι γινόταν. Γιατί ξεχνάμε; Πώς ξεχνάμε τόσο εύκολα; Πού είμαστε όλοι αυτοί οι άνθρωποι που περιμέναμε μια αφορμή για να μαζευτούμε στον δρόμο;

Σαν ομαδικό group therapy ήταν η βραδιά στο Ολύμπιον. Συλλογικό ήταν το κλάμα και η παρηγοριά, συντροφική η οργή και το ανακουφιστικό γέλιο. 

Τι μπορούμε να κάνουμε για να αλλάξουμε τη ζωή μας; 

Μια φορά τα 4 χρόνια δεν αρκεί, αυτό είναι το μόνο σίγουρο.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να αλλάξουμε τα πράγματα;

Κανείς δεν έχει όλες τις απαντήσεις. Αυτές έρχονται σιγά – σιγά, αφού ίσως πολλά έχουν χαθεί και καταστραφεί. Κι αφού όμως έχεις θέσει πρώτα τις σωστές ερωτήσεις. 

Καιρός να αρχίσουμε να το κάνουμε. Όλοι μαζί. 

Interstellar

Ο αναγνώστης και φίλος Στάθης Γεωργιάδης μου έστειλε μια κριτική για την ταινία Interstellar την οποία και δημοσιεύω παρακάτω:


"Στη ζωή υπάρχουν μερικές αδιαπραγμάτευτες αλήθειες όπως ότι η γη έχει σχήμα αυγού, του Σταύρου Θεοδωράκη του αρέσει το γλυκό εργολάβος, το κόμμα είναι ένα, η Βάσω Παπανδρέου είναι ακόμα παρθένα κτλ. Σε όλες αυτές τις αλήθειες πρέπει να προσθέσουμε πως ο Νόλαν ξέρει να κάνει ταινίες, κανονικές ταινίες, όχι σαν κι αυτές του Αγγελόπουλου.

Το Interstellar είναι πόλεμος και όπως στον πόλεμο δεν πας αξύριστος, αγυάλιστος, χωρίς το παγούρι σου και την ξιφολόγχη σου, (αλήθεια τους Σουμέριους πιστεύουν ότι θα πολεμήσουν εκεί στο Πεντάγωνο;) έτσι και πριν πας στον κινηματογράφο για να δεις την ταινία πρέπει να πας προετοιμασμένος. Καταρχάς, πρέπει να πάρεις μαζί σου έναν Βούλγαρο φυσικό από την Μακεδονία του Πιρίν, Πιρινικό φυσικό δηλαδή, ή έστω έναν καθηγητή Φυσικής. Πρέπει να έχεις κοιμηθεί τρεις μέρες σερί για να είσαι ξεκούραστος και οπωσδήποτε να έχεις αδειάσει το κεφάλι σου από όλα τα προβλήματα και τις σκέψεις σου για να μπορέσεις να χωρέσεις όλα αυτά που θα σου δώσει η ταινία. 

Αφού τα κάνεις αυτά προχωράς στην ταινία. Το πρώτο μεγάλο πλεονέκτημα της είναι οι ηθοποιοί του, στα πολύ μεγάλα δε συν ότι (ελπίζουμε να) πήρε την Αν Χάθαγουέι, η χαρά του φίλου μας και δική μας χαρά… Με υπόθεση που αξίζει, με καλογραμμένο και σφιχτό σενάριο, για την ακρίβεια γατάκια σενάριο για τρεις ταινίες, με σκηνοθεσία που σπέρνει, με μουσικάρες, το μόνο που δεν είχε η ταινία ήταν γυναίκες να βγαίνουν από την οθόνη και να επιδίδονται σε σεξουαλικά όργια με το κοινό, ελπίζουμε στην επόμενη ταινία σου μεγάλε Νόλαν. 

Αφού περάσουν σαν νεράκι 2,5 ωρίτσες ο τιτανοτεράστιος "κλείνει" την ταινία ανοίγοντάς την! Ναι κυρίες και κύριοι αφήνει παράθυρο, μπαλκονόπορτα για την ακρίβεια, για το Interstellar 2!!! Στην ερώτηση αν υπήρχαν μειονεκτήματα θα απαντήσουμε με ειλικρίνεια πως υπάρχουν. Καταρχάς τα καθίσματα ήταν μικρά, η προβολή άργησε μερικά λεπτά και δεν έδειξαν αρκετά τρέιλερ επόμενων ταινιών αλλά διαφημίσεις. Αυτά είναι τα μειονεκτήματα. Εν κατακλείδι λέμε πως είναι μια φοβερή ταινία του Νόλαν, του ανθρώπου που σκατά πιάνει και το κάνει χρυσάφι και το χρυσάφι μετά το κάνει κρυπτονίτη."

Το πληκτρολόγιο απαντά:

Αναμφίβολα είναι μια από τις καλύτερες δουλειές του Νόλαν, για μένα ίσως και η καλύτερη. Εξ αρχής καταπιάνεται με τη θεματική του διαστήματος, που έδωσε αριστουργήματα στο παρελθόν (οδύσσεια του διαστήματος, πλανήτης των πιθήκων), αλλά και εξαιρετικές ταινίες πρόσφατα (gravity-ακόμα μετανιώνω που δεν το είδα στη μεγάλη οθόνη). Πραγματικά του βγάζω το καπέλο για την επιμονή να δουλεύει σε φιλμ δίνοντας αυτό το αποτέλεσμα: φαντασμαγορική φωτογραφία και σκηνές που κόβουν την ανάσα, σε κάνουν να ονειρεύεσαι ένα ταξίδι στο απέραντο διάστημα και να ανατριχιάζεις μπροστά στο άπειρο.

Η ομοιότητα όμως με την Οδύσσεια εξαντλείται σε κάποια εκθαμβωτικά πλάνα και στον ρόλο που παίζει η επική μουσική του Hans Zimmer στην ατμόσφαιρα. Γιατί κατά τα άλλα, ο Νόλαν θέτει έντιμα κάποια υπαρξιακά ερωτήματα, δυστυχώς όμως γλιστράει σε συναισθηματικές υπερβολές και φορτωμένους αμερικανικούς διαλόγους. Οι "διαστημικές" επιρροές δεν κρύβονται, το Αρμαγεδδών και ο Πλανήτης των πιθήκων τον προκαλούν να δώσει το δικό του μακάβριο σενάριο για το τέλος του ανθρώπου και το τέλος του κόσμου, ενώ από το contact τσίμπησε την προσπάθεια για επικοινωνία και την ανάγκη για το ανώτερο ον.

Όσο για τη φυσική και τις εξηγήσεις που παίρνουμε ή δεν παίρνουμε, δε με ενοχλεί καθόλου. Το όλο νόημα βρίσκεται στο να δεχτούμε τη μικρότητά μας ως όντα και να αποδεχτούμε ότι ο κόσμος ίσως να μην τελειώνει στα όρια που εμείς αναγνωρίζουμε. 

Τέλος, είναι δεδομένο ότι οι κριτικοί κινηματογράφου του μέλλοντος θα γράψουν για τον Νόλαν πως το αγαπημένο του σχήμα ήταν ο κύκλος. Το στοιχείο αυτό της κυκλικής αφήγησης είναι παρόν σε όλες του τις ταινίες: Κοντά στο φινάλε, ο πρωταγωνιστής επιστρέφει σε μια από τις πρώτες σκηνές, που μπορεί ο θεατής να μην είχε προσέξει και ιδιαίτερα. Σοφός και συνειδητοποιημένος πια, θα δώσει τη λύση του δράματος. Όσο κι αν παρουσιάζει ενδιαφέρον η συγκεκριμένη τακτική, όταν καταντά επαναλαμβανόμενο μοτίβο, χρειάζεται προσοχή γιατί κινδυνεύει να καταστήσει τα έργα του Νόλαν βαθιά προβλέψιμα. 

Εν ολίγοις, το πρόσημο είναι θετικό, είναι μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς, αξίζει αναμφίβολα το αντίτιμο του κινηματογραφικού εισιτηρίου και πιστεύω πως θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στα φετινά Όσκαρ. Ωστόσο, τα πολλά λόγια είναι φτώχεια, και οι διάλογοι την απομακρύνουν από τον τίτλο του αριστουργήματος. Η σιωπή είναι χρυσός. Κι ειδικά εκείνη η απόκοσμη σιωπή, μέσα στο χάος των άστρων του σύμπαντος, που σπάει μόνο η αναπνοή του κοσμοναύτη. Κι εμείς κοιτάζουμε το άπειρο. 

Συνοικία το όνειρο

Αθήνα, αρχές δεκαετίας του ’60. Μικρά κι ανήλιαγα στενά. Και σπίτια χαμηλά. Εργοστάσια κλειστά και ρημαγμένα. Παραγκούπολη. Μια λεωφόρο πιο δίπλα, ένας άλλος κόσμος.

4 άνθρωποι στα όρια τους. Ο Ρίκος, ο Νεκροφόρας, η Στεφανία και ο Ασημάκης. Ο Ρίκος ονειρεύεται τα λεφτά, η Στεφανία τα λούσα και τα ταξίδια, ο Νεκροφόρας θέλει να πιάσει την καλή για να πάψει η μουρμούρα της γυναίκας και της πεθεράς και ο Ασημάκης προσπαθεί να αγοράσει ένα οικόπεδο για τη γυναίκα του, για να βλέπει ήλιο.

Μα η φτώχεια κι η μιζέρια σπρώχνουν σε περίεργα μονοπάτια. Μέχρι που θα φτάσουν οι ήρωες για να ξεφύγουν από την παράγκα και να περάσουν στην άλλη πλευρά της πόλης;

Η «συνοικία το όνειρο» είναι η πρώτη σκηνοθετική απόπειρα του Αλέκου Αλεξανδράκη και μια από τις πρώτες νεορεαλιστικές ελληνικές ταινίες. Στο σενάριο συμμετέχει ο Τάσος Λειβαδίτης. Φωτογραφία μιας άλλης εποχής, εκπληκτική μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, συγκλονιστικές ερμηνείες και υπέροχα αληθινοί χαρακτήρες: λαϊκοί, μικροί κι αδύναμοι, έτοιμοι να υποκύψουν στον πειρασμό λόγω της ανάγκης.

Που κάθε βράδυ χάνουν το κουράγιο τους και κάθε πρωί το ξαναβρίσκουν για να μπορέσουν να συνεχίσουν.

Που αυτοκτονούν όταν νιώθουν ότι δεν τους έχει μείνει αξιοπρέπεια.

Που φωνάζουν και μαλώνουν συνέχεια μεταξύ τους κι όμως τη δύσκολη ώρα αγκαλιάζονται όλοι μαζί και προσπαθούν ξανά. Και μόνο τότε θυμούνται να δείξουν την αγάπη τους ο ένας στον άλλο.

Αχ. Ψεύτη κι άδικε ντουνιά. Είσαι μικρός και δε χωράς τον αναστεναγμό τους.